स्तुपांची मंदिरे

मुखपृष्ठ

मागच्या दोन वर्षापासून ब्लॉगवर लेखन करीत आहे. वाचक वर्गातील समर्थकानी सतत पाठ थोपटली तर विरोधकानी माझ्या नावाने लाखोल्या वाहिल्या. शिव्या शापांचा मोठा वर्षाव केला. तरी मी अजिबात न डगमगता माझे लिखान अखंडपणे चालू ठेवले. कित्येनी धमक्या दिल्या, काहीनी तर चक्क माझ्यावर पोलिसात तक्रार नोंदविली. अशा प्रकारे सनातन्यांशी तोंड देत मी आपले कार्य चालू ठेवले.  याच दरम्यान मराठीतील एक प्रमुख प्रकाशक  ’पुष्प प्रकाशन’ चे मालक व प्रसिद्ध लेखक संजय सोनवणी यांच्याशी ओळख झाली.

संजय साहेबानी माझे हे पुस्तक प्रकाशित करण्याचे बोलून दाखविले व लगोलग कामाला सुरुवात झाली.

हा हा म्हणता माझे पहिले पुस्तक तयार झाले असून १ जाने २०१२ ला कोरेगाव भीमाच्या पवित्र नि वीर भूमीत प्रकाशीत होत आहे.

खरंतर ब्लॉग लिहायला घेतला तेंव्हा कधी ध्यानीमनीही आलं नव्हतं की या लेखमालिकेचे पुस्तक रुपात प्रकाशन होईल. पण संजय साहेबानी ते घडवून आणले व आज पुस्तक विक्रिसाठी तयार आहे. माझ्या सारख्या नवख्या लेखकाचे (?) पुस्तक प्रकाशीत केल्या बद्दल मी पुष्प प्रकाशन व संजय सोनवणी यांचा आभारी आहे.

हे पुस्तक मुख्यत: चळवळीचे पुस्तक असल्यामूळे शक्यतो मु्ख्य प्रवाहातील विक्रेत्यांकडे मिळणार नाही. तरी सुद्धा ज्याना हे पुस्तक हवे असेल ते माझ्याशी वा पुष्प प्रकाशनाशी थेट संपर्क साधून पुस्तक मागवू शकतात. त्याच बरोबर आंबेडकर चळवळीतील सर्व विक्रे्त्यांकडे हे पुस्तक उपलब्ध असून महाराष्ट्रभर सर्वत्र हे पुस्तक सहज मिळविता येईल.

मागिल पान

बौद्धमय भारताचे स्वप्न पाहणा-यांसाठी बौद्ध धम्माचे गतवैभव उलगडणारे हे पुस्तक या चळवळीस  अत्यंत उपयोगी आहे.  भारतातील अत्यंत प्रसिद्ध हिंदू मंदिरं गतकाळातील बौद्ध मंदिरं असून त्यांचे वैष्णविकरण करण्यात आले आहे. बुद्धाच्या मुर्त्यांचे वैष्णवीकर झाले तरी जनमानसातील प्रथा मात्र बौध्द धम्माचं अस्तीत्व अधोरेखित करुन जातात.

त्याच बरोबर मुर्तीपुजेचाही इतिहास या पुस्तका द्वारे उलगडण्यात आला आहे. वैदिक धर्मात मुर्तीपूजा वर्ज्य असून भारत देशात मुर्तीपुजा बौद्ध समाजानी सुरु केली. पण बौद्ध धम्मातील मुर्तीपुजा ही दैववादी नसून प्रतिकांची पूजा होती व आहे. ब्राह्मणी धर्मानी ही मुर्तीपूजा वेदांचे मुलभूत तत्व झूगारुन देत बौद्धाना शह देण्यासाठी स्विकारले व प्रतिकांच्या पुजेचे दैवी पुजेत रुपांतर केले. हा सर्व इतिहास या पुस्तकातून मांडण्यात आला असून मुर्तीपुजा ही बौद्ध धम्माची प्रथा असून ती प्रतिकांची पुजा अशा स्वरुपाची पुजा होती.

लक्ष्मी, सरस्वती या स्त्री देवताही मूळ हिंदू स्त्रीया नसून त्या बौद्ध धम्मातील पुज्य स्रीया होत्या. कारण वैदिक धम्मात स्त्री ही शूद्र असल्यामूळे ती पुज्य असूच शकत नव्हती. पण बौद्ध धम्मात मात्र स्त्रीयाना मानाचे स्थान होते. नंतरच्या काळात या बौद्ध स्त्रीयांचे नामांतर करुन हिंदूनी त्यांच्या ग्रंथात घुसडविले. मग या देवींची हिंदू देवांशी नातीगोती ठरविताना कधी सरस्वती ब्रह्माची बायको बनली, कधी मुलगी बनली तर मग कधी आजून काही. अशा प्रकारे मोठा अडचणीचा प्रवास करत ही देवता शेवटी विद्येची देवता म्हणून हिंदु धर्मात स्थीरावली. याचे कारण आहे की ही देवता मुळात बौद्ध देवता होती. असा एकंदरीत बौद्ध धम्माचा गौरवशाली इतिहास कथन करणारे हे पुस्तक चळवळीस देताना मला अत्यंत आनंद होत आहे. 

पुस्तकाचे नाव:  स्तुपांची मंदिरे

लेखक:  मधुकर रामटेके

प्रकाशक :  पुष्प प्रकाशन, पुणे (संपर्क: ८८०६२४०५२७)

वितरक:  भारत बुक डेपो, पुणे. (०२०-३२५४८०३२)