मंगळवार, १७ डिसेंबर, २०१३

देवयानी प्रकरणातील जातीयवादी मानसिकता.

देवयानी खोब्रागडेवरुन आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील जातीयवाद अधोरेखीत झाले आहे. खरंतर देवयानी केसच्या दोन बाजू आहेत. एक दृश्य बाजू जी उघडपणे देवयानीला आरोपी बनवते...दुसरी बाजू बुरसटलेल्या मानसिकतेची असून ती लगेच लक्षात येत नाही. ती एक अनसीन फोर्स म्हणून काम करत आहे हे मात्र खरे. यातील दुर्दैवी सत्य असे की देवयानी या किमान वेतन देण्यात चुकल्या हे स्पष्टच आहे. मग त्यामागील युक्तीवाद काही असला तरी चूक ती चूकच. त्यामुळे आपण कितीही बौद्धिक घोडे दामटले अन चर्चा झाडल्या तरी या प्रकरणातील देवयानीचा गुन्हा, गुन्हा ठरत नाही असे अजिबात नाही. किंवा इतर कारणं सांगत कायद्यातून सुटही देण्याचं समर्थन तर्कविसंगत नि अप्रस्तूत ठरतं. हे सगळं मान्य केलं तरी हे प्रकरण वरवर दिसतं तसं नाहिये... यामागे एक धूर्त अशी खेळी आहे. मला ती खेळी अधोरेखित करायची आहे.
तर प्रकरण काय आहे ते आधी पाहू या...
देवयानी खोब्रागडे या भारताच्या उपराजदूत म्हणून अमेरीकेत नियुक्त आहेत. त्याना भारत सरकार द्वारे दर माह ४१५० अमेरीकन डॉलर एवढा पगार मिळतो. या व्यतिरिक्त जे काही भत्ते वगैरे असतात ते अधिकचे मिळत असतात. हे अधिकचे मिळणारे भत्ते पगाराच्या कित्तेक पटीत असतात हे विशेष.  तर देवयानी खोब्रागडेनी अमेरीकेला जाताना आपल्या दोन मुलांचा सांभाळ करण्यासाठी भारतातून एक बेबीसिटर नेली होती. अमेरीकेच्या नियमा प्रमाणे बेबीसिटरला किमान वेतनाच्या अटीनुसार दरमाह ४५०० डॉलर प्रतिमाह पगार देणे बंधनकारक होते. ही अट मान्य केल्याशिवाय इथून बेबी सिटर नेण्याची वा तिथली बेबीसिटर अपॉंइंट करण्याची परवानगीच मिळू शकत नव्हती. मग देवयानी खोब्रागडे यानी अनेक लोकं करतात ती गोष्ट केली. म्हणजे अमेरीकी सरकारला व इतर ठिकाणी दाखवायला एक ४५०० डॉलरवाला करार तयार केला अन दुसरा एक करार जो बाईला खरोखर किती पगार देणार तो केला, म्हणजे तो ३५० डॉलर प्रतिमाह असा होता. सगळे करतात म्हणून आपणही करु ही बेफिकीरी नडली. कारण आपण आंबेडकरी असून आपल्यावर ही सवर्ण लोकं टपून बसलेली असतात या गोष्टीचा खोब्रागडे बाईला विसर पडला नि इथेच घात झाला.
अमेरीकेत गेल्यावर सुरुवातीचे काही महिने काम करुन पगार खात्यात पडू दिला व नंतर हळूच बेबी सिटर बाईनी आपलं खरं रुप दाखविलं. देवयानीच्या वडलांच्या म्हणन्या प्रमाणे तिनी खोब्रागडे बाईला ब्लॅकमेल करायला सुरुवात केली. म्हणजे काय? तर तू मला जो पगार देतेस तो किमान वेतनाच्या नियमाप्रमाणे कमी असून मी तुझ्यावर अमेरीकेत केस दाखल करते वगैरे. यावरुन दोघात वाद झाले व आपल्याला  िप्लोमॅटीक इम्युनिटी कायद्याचे संरक्षण असल्यामुळे अमेरीकी सरकार मला अरेस्ट करु शकत नसून तुझा माझा करार भारतात झाला होता... त्यामुळे यावर जो खटला चालायचा तो भारतात चालेल असे देवयानी सुनावले व तसा खटला भारतात दाखलही केला. बेबीसिटर बाई मात्र अमेरीकेत कुठेतरी भुमिगत झाली. आजच्या घटकेला एकुण परिस्थीती अशी आहे की भारतीय न्यायालयाने बेबीसिटर बाईला पकडण्याचे वारंट काढले असून अमेरीकेला तसे कळविण्यात आले आहे. तर ही झाली केस....
आता पुढची गंमत काय आहे बघा...
अमेरीकेत एक मोठा नावाजलेला वकील आहे... त्याचे नाव आहे प्रीत भरारा.... हा वकिल भारतीय वंशाचा असून याचा तिकडे प्रचंड दरार आहे. तो सध्या अटर्नी जनरल या पदावर असून कारवाईचे आदेश यानीच दिले होते. यानी श्रीलंकेतील एका बिजनेसमॅनला व गुप्ता नावाच्या एका भारतीय सुपर मांईड बिजनेसमॅनला अमेरीकन कायद्याचा बडगा दाखवत हवालातमध्ये पाठविले आहे. या भरारानी प्रचंड उत्साह दाखवत देवयानीला अरेस्ट करण्याचे आदेश दिले. त्याचा युक्तीवाद असा की अमेरीकन कायद्याचे उल्लंघन करत देवयानी हिने किमान वेतनाचा नियम डावलून आपल्या बेबिसिटरला कमी पगार दिला. त्यामुळे देवयानीवर अमेरीकेतच कारवाई होईल व प्रचंड उत्साह दाखवत भर दिवसा शाळेच्या रस्त्यावर देवयानीच्या हातात बेड्या ठोकल्या...
या प्रकरणात देवयानीला डिप्लोमॅटीक इम्युनिटी गैरलागू आहे असा भराराचा युक्तीवाद असून ते संरक्षण फक्त कार्यालयीन कामकाजा संबंधीत दिले जाते असे त्याचे म्हणणे आहे.  हे प्रकरण कार्यालयीन कामाशी संबंधीत नसून वयक्तीक नोकराला कमी पगार दिल्याचा गुन्हा असून त्यामुळे डिप्लोमॅटीक इम्युनिटीचे संरक्षण घेता येणार नाही असा त्याचा युक्तीवाद आहे.
अशाच सेम केसवर या आधी भराराचे काय म्हणणे होते?
भरारा भाऊ आज जे देवयानीच्या विरोधात एवढा कत्तावून उठला आहे. आज त्याला अमेरीकी कायद्याचे उमाळे आले असून त्या अंतर्गत देवयानीला दहा वर्षाची शिक्षा ठोठावण्यास जी उत्सुकता तो आज दाखवत आहे ती उत्सूकता यानी अशा केसमध्ये याआधि दाखविली का हे तपासणे क्रमप्राप्त आहे...
तर या आधी अमेरीकेत अशा दोन केसेस घडल्या. प्रभू दयाल व नीना म्हलोत्रा यांच्या केसच्यावेळीही हा भरारा तिथे होता. नोकराला कमी पगार देणारे भारतीय (वरील) अधिकारी याना डिप्लोमॅटीक इम्युनिटी कायद्या अंतर्गत संरक्षण असल्यामुळे त्याना अरेस्ट करता येणार नाही असे ओरडून युक्तीवाद करताना भराराभाऊ थकता थकला नव्हता... आज मात्र नेमका उलट बोलू लागला आहे.  का बरं असं? घटना सेम... एका भारतीय अधिका-यानी वयक्तीक नोकराला अमेरीकेत कमी पगार दिला. आधि भरारा युक्तीवाद करतो की भारतीय अधिका-याना अटक करता येणार नाही कारण त्याना डिप्लोमॅटीक संरक्षण आहे. आज मात्र सेम केस बद्दल तो म्हणतो की देवयानीला डिप्लोमॅटीक संरक्षण गैरलागू असून तीला तातडीने अरेस्ट करा... नाही नाही भर रस्त्यात अरेस्ट करवलं.  याला काय म्हणायचं? मी जातीयवाद म्हणतो. कारण याच गुन्ह्यात अडकलेले आधीचे अधिकारी उच्च वर्णीय भारतीय होते तर या वेळेस हा गुन्हा करणारी आंबेडकरी अधिकारी आहे... देवयानी आंबेडकरी आहे हे कळताच पंजाबी रक्ताच्या अमेरीकन भराराची बुरसटलेली मानसिकता भरारी मारुन बाहेर पडली. देवयानीला भर रस्त्यात हातकड्या घालूनही याला शांती मिळाली नाही तर यानी तिला दहा वर्षाची शिक्षा ठोठावण्याचा घाट घातला आहे. ती गुन्हेगार आहे व कायदा काय तो निर्णय देइलच... पण मला इथे बुरसटलेला जातीयवाद कसा साता समुद्रापार जोपासला जात आहे एवढेच सांगायचे आहे. एकाच प्रकरणात हे जातीयवादी कसे दोन प्रकारचे परस्पर विरोधी युक्तीवाद करतात एवढेच सांगायचे आहे.

राहिला प्रश्न देवयानी खोब्रागडेचा... बाईसाहेबानी कमी पगार दिला हा गुन्हाच. आता त्यावर योग्य ती कारवाई होईल व ती झालिही पाहिजे. पण फक्त आमच्या लोकाना अडकविण्यासाठी टपून बसलेले जातीयवादी आपण ठेचणे गरजेचे आहे.  आपल्या सर्व अधिका-यानी मिळून जातीयवाद्यांचेही प्रकरण उकरुन काढावे... याना धडा शिकवावा!
***
जयभीम

३ टिप्पण्या:

  1. Mr. Ramteke, can you provide web links or newspaper links which said that Preet Bharara was supporting for diplomatic immunity for Mr. Dayal and Mrs. Malhotra? I have never heard of this version. And i am sure he was not their lawyer also.

    प्रत्युत्तर द्याहटवा
  2. Mr Ramteke, when you call other's Jatiyawadi, can you throw some light on the fact that the "Babysitter" was infact belonging to ST or NT. how will you justify this " Jatiyawaad"

    प्रत्युत्तर द्याहटवा