रविवार, २२ डिसेंबर, २०१९

गृहयुध्दाच्या दिशेनी

अमेरिका.
अमेरिकाला स्वातंत्र्य मिळाले 1776 ला. पण मिळालेलं स्वातंत्र्य उपभोगण्यासाठी जो अंतर्गत एकोपा हवा होता तो निर्माण होईना. Mason-Dixon Line नी अमेरीकेचे दोन भागात विभाजन केले होते. या लाईनच्या वरच्या अमेरिकेत जे कायदे लागू होते त्यातले कायदे खालच्या म्हणजे दक्षिणी अमेरीकेत लागू नव्हते. Sep 1850 मध्ये Fugitive Slave Act अमेरिकन संसदेनी पास केला व तिथून समाजात भडका उडाला. हा हा म्हणता अमेरीका  उत्तर नि दक्षीण अशा दोन गटात विभागली गेली व गृहयुध्द पेटले. लाखोची आहुती पडल्यावर अमेरिकनांना अक्कल आली. त्या नंतर कुठे अमेरिकन समाजाला एक राजकीय नि सामाजिक शिस्त लागली.

फ्रान्स
अमेरिकेच्या स्वातंत्र्य लढ्यात फ्रेंचानी इंग्रजा विरूध्द अमेरिकनांना बळ पुरवलं. त्यात महत्वाची भुमिका बजवणा-या फ्रेचं अधिका-याचं नाव होत General Lafayette. ब्रिटीशांचा पाडाव करून स्वतंत्र अमेरिकेची निर्मिती झाल्यावर हा अमेरीकेतून परत येताना तिथे पाहिलेलं स्वातंत्र्य डोक्यात घेऊन आला. यानी अमेरिकेतून आणलेल्या स्वातंत्र्याची ठिणगितून फ्रेंच पेटला. फ्रान्समध्ये 1789 ला प्रजा व राजा यांच्यातिल विसंवादाचा भडका उडाला नि गृहयुध्द पेटले. त्यांची मागणी खूपच सोपी होेती ती म्हणजे  स्वातंत्र्य, समता नि बंधुता हवी, पण ती नाकारली गेली. कारण एकच, एका विशिष्ट गटाचे लाड पुरवायचे होते. ते पुरविण्यासाठी बहुसंख्याला लाथाडलं गेलं.  मग ते मिळविण्यासाठी हा बहुसंख्य जेंव्हा रस्त्यावर उतरला तेंव्हा फ्रान्स पेटलं नि पुढली दशकभर धगधगत राहिलं. या चळवळीने जो रक्तपात केला त्यातून नवी व्यवस्था निर्माण झाली पण लगेच नेपोलियन बोनापार्टनी स्वत:चं राज्यभिषेक करवून घेत सत्ता खिशात घातली. नंतर त्याच नेपोलियनला कैद करून मरेस्तोवर अदन्यात बेटावर नजरकैदेत ठेवलं गेलं. आजचा शिस्तबध्द नि प्रगत फ्रान्स गृहयुध्दाच्या आगीतून तावून सुलाखून निघाला आहे. अन ते घडवलम तिथल्या नाराज नि चिडलेल्या बहुसंख्य समाजानी.

रशिया (Decemberist Revolt)
फ्रेंच राज्यक्रांतीचा पुत्र नेपोलीयन पुढे रशियावर स्वारी करतो. त्या दरम्यान रशियन सैन्य अधिका-यांना पँरिसमध्ये बंदी बनवून ठेवतो. हे कैदेत असलेले अधिकारी फ्रान्समधली स्वातंत्र्य, समता व बंधुता ची चळवळ जवळून पाहतात. जेंव्हा पुढे नेपोलियनचा पाडाव होतो नि तो नजरकैदेत टाकला जातो, तेंव्हा या रशियन सैनिकांना सोडून दिलं जातं. मग रशियात परतलेले है सैन्य अधिकारी जे फ्रेंच राज्यक्रांतीने भारावलेले होते यांनी झारच्या विरोधात रशियातली पहिली स्वातंत्र्य चळवळ उभी केली नि लढा दिला तिचं नाव Decemberist Revolt) जे 1825 च्या डिसेंबरमध्ये घडविण्यात आलं.

जर्मनी सारखी राष्ट्रे यादवी नि सामाजिक रक्तरंजित क्रांतीतून गेलेली आहेत. मानवी रक्ताची किंमत मोजून आजची उन्नत सामाजिक स्थिती गाठता आली.
याच्या अगदी उलट भारताची एक देश म्हणून बांधणी होताना एका बहुसंख्य गटाचं नेतृत्व गांधी करत होते तर वंचितांचं नेतृत्व बाबासाहेब करत होते. दोन्ही नेते सत्याग्रहावर प्रगाढ श्रध्दा असलेली. सभोवतालच्या देशातील सामाजिक पुनर्बांधनी रक्तपातातून होत असतांना या दोघांनी मात्र अहिंसेच्या मार्गातून या देशात एकाच वेळी सामाजिक नि राजकीय क्रांती घडवून आणली. इतर सर्वाना रक्तपातातून जे मिळवावं लादलं ते भारतीयांना संवादातून नि सत्याग्रहातून मिळालं. पण पुढीस 70 वर्षात ही मिळकत राजकारण्यांनी व इथल्या काही कंपूबाज लोकांनी Disputed करून टाकली आहे.
एका विशिष्ट समाजाचे लाड करताना इथला बहुसंख्य समाज कायम फाट्यावर मारला गेला. यातून जी खदखद निर्माण होत गेली ती पुढे 2014 मध्ये मतपेटीतून व्यक्त झाली. 2019 निकालांनी शिक्का मोर्तब केलं की एका विशिष्ट सामाजिक गटाचे केले जाणारे लाड बहुस्ख्यांची ही नवी पिढी खपवून घेणार नाही. समावेशक व्यवस्था निर्माण करण्याची वेळ आल्याचा हा संकेत होता. त्या अनुषंगाने कायदे बनविणे सुरू झाले. पण कॉंग्रेस व कम्युनिस्टांना अजूनही जनभावनांचा रोख कोणत्या दिशेनी आहे हे कळले नाही. ही लोकं येणा-या प्रत्येक त्या कायद्याला विरोध करू लागली जो कायदा इथे सामाजिक एकोपा निर्माण करणार आहे. आर्टिकल 370,35अ, असो, तीन तलाक असो किंवा CAB असो. हे सर्व कायदे भारतीय समाजाला कायद्याच्या मोजपट्टीवर समान महत्व देण्याच्या हिशेबानी आणले गेलेत. कायदा कोणाचेच लाड करणार नाही असा त्याचा साधा अर्थ आहे.
एवढच नाही तर ही समानता तोवर अपुर्ण राहील जोवर आजून दोन कायदे येणार नाही. 1) Population Regulation Bill व 2) Uniform Civil Code. जेव्हा हे दोन बिल येतील व कायद्यात रूपांतर होतील, तेंव्हा ख-या अर्थाने इथे सर्व समाज समान पातळीवर येईल नि काही जणांचे नको ते लाड थांबतील. इथला बहुसंख्य म्हणजेच हिंदू जो आजवर इतरांचे लाड होताना पाहून गप्प बसायचा तो आता एवटतोय हे मागच्या दोन निवडणुकांतून सिध्द झालय. तो जर हुल्लडबाजीवर उतरला तर मोठा हाहाकार माजेल. बहुसंख्य समाजाचा संयम तुटण्या आधी लाडवलेल्या लोकांनी हुल्लडबाजी थांबवावी. संसदेनी पास केलेले कायदे मान्य करावे. हिंदूला असच डिवचत राहिल्यास, बाबासाहेब व गांधीनी टाळलेलं गृहयुध्द दूर नाही.

कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:

टिप्पणी पोस्ट करा