शुक्रवार, २१ फेब्रुवारी, २०२०

MPSC/UPSC चा मायाजाल.

MPSC/UPSC चं मायाजाल
===================

सध्या सोशल मीडियावर स्पर्धा परिक्षांच्या चिक्कार जाहिराती येतांना दिसतात. पास झालेले PSI/तहसीलदार वगैरे नविन अधिकारी मस्तपैकी मोटीवेशनल भाषण देऊन ते कसा खडतर प्रवास करून अधिकारी बनलेत हे सांगत असतात. असले जोश टॉक ऐकून दूर कुठेतरी एखाद्या खेड्यात बसून फेबूवर टिपी करणारा सामान्य विद्यार्थी अचानक अधिकारी बनण्याचं स्वप्न पाहतो व कुठलीच पूर्व तयारी व कुवत याची चाचपणी न करता आई बापाना कर्ज काढायला लावून पुण्यात येऊन धडकतो. आयुष्यातील 3-4 वर्षाचा चुराड करून मग कधीतरी हा गावाकडचा मार्ग धरतो.

वरील प्रकरणात सर्वात जास्त अडकलेला तरूण हा बहुतांश मराठवाड्यातला दिसतो. त्याला मुख्य कारण स्थानिक पातळीवरील बेरोजगारी आहे. दुर्दैवाने क्लासेसवाले एक्कादुक्का मराठवाड्यातला अधिकारी हुडकून त्याच्याकडून भाषण ठोकून घेतात व फेबूवरून वायरल करतात. त्यामुळे किठलीही पुर्वतयारी वा कुवत नसलेले अनेक पोरं अचानक अधिकारी बनण्याचे स्वप्न पाहू लागतात. मग पालकांच्या मागे भुणभुण लावतात. एका टप्यावर पालक बिचारे तयार होतात, कारण त्यांना वाटतं की पोरगं म्हणतय तर आपण का अडसर बनायचं. काढू थोडंफार कर्ज... नंतर हा अधिकारी बनला की फेडेलच. अशा प्रकारे मराठवाड्यातली हजारो मुलं दर वर्षी पुण्यात येऊन धडकतात. चांगला क्लास शोधून प्रवेश घेतात. रूमचा खर्च, मेसचा खर्च, क्लासची फीज व इतर खर्च हा सगळा भार तिकडे दूर शेतकरी बाप ऊचलत असतो. एक दोन वर्ष पुण्यात घालविल्यावर मग लक्षात येऊ लागतं की त्या अमूक एका "जोश टॉक"नी फसविले गेलो. कारण जोश टॉकनी फळ दाखवून ईकडे यायला भाग पाडलं पण त्या फळाचा पाठलाग करण्यासाठीची Test कोणती हे सांगीतलच नव्हतं. कोणत्या Ability चा absence चालणार नाही हेही सांगीतलं नव्हतं. कोणती बलस्थानं असाविच लागतात हे सुध्दा सांगीतलं नव्हतं. अशी लांबलचक लिस्ट दिवसा गणिक मेंदूत तयार होत जाते व एक दिवस परतीचा निर्णय घ्यायची वेळ येते. पण तोवर गरीब आईवडलांचा पैसा नासवलेला असतो. जेंव्हा ही पोरं परततात तेंव्हा ते पुरते खचून गेलेले असतात. हे सगळं UPSC/MPSC च्या वलयांकीत मार्केटींगचा परिणाम आहे.

क्लासेसचा धंदा वाढविण्यासाठी केली गेलेली मार्केटींग अनावश्य गर्दी खेचून आणते व त्यातून गरीब मुलं कुवती पलिकडचं स्वप्न पाहू लागतात. आई वडील कर्जबारी होवून पोरांना पुण्यात ठेवतात व दोन चार वर्षानी ही पोरं रित्या हातांनी हताश व निराश होवून गावाकडे परततात. या परतलेल्या पोरांचा Interview (मुलाखत) कधीच व कोणीच दाखवत नाही. ती जर दाखविली गेली व त्यांचा आकडा सामोर आणला गेला तर या धंद्याची काळी बाजू लोकांसमोर येईल. पण तसं करणार कोण?

MPSC चं जे वलय ऊभं केलं जातय ते थांबलं पाहिजे. ज्याला नैसर्गीकपणे तिकडचा ओढा असेल त्यांनी कुवतीची चाचपणी करून त्या क्षेत्रात जावं. जसं की रोज सलग 8 तास अभ्यास करण्याची तयारी, चांगली स्मरणशक्ती व घरचं आर्थिक गणित वगैरे. पण क्लासेसच्या मार्केटींगच्या भूलथापांना बळी पडून जी अनेक पोरं पुण्याकडे ओढली जातायेत ते Fair & Just नाही. ही एका प्रकारे त्या वर्गाची passive फसवणूक आहे जो या स्वप्नांचा हकदार नाही. कारण स्वप्नांना वास्तवाची जोड असेल तरच ती सिध्दीस जातात.

पुण्यात ओसंडून वाहणारे स्पर्धा परिक्षांचे क्लासेस मार्केटींगच्या बळावर 80% unfit पोरांना दारापर्यंत खेचून आणत आहेत व बक्कड पैसा कमवत आहेत. त्यांनाही माहीत असतं की येणारी बहुतांश पोरं अपात्र आहेत तरी पैसे कमविण्याच्या नादात या पोरांची पुढील दोन चार वर्षे बरबाद केली जातात.

मुलांनो,
मार्केटींगला बळी पडून स्पर्धा परिक्षांचा पाठलाग करणे सोडा. कारण दोन चार वर्षे गेल्यावर नैराश्यानी घेरून परत येणा-यांची संख्या पाहता हे स्पष्ट दिसतय की धंदा करणारे क्लासवाले कुवत नसलेल्या मुलांना मोहात पाडून गल्ला भरतायेत. तुम्ही सावध व्हा.

सगळा विचार करूनच स्पर्धा परिक्षांच्या वाटेनी जा. कारण MPSC/UPSC एक मायाजाल आहे.

गुरुवार, २ जानेवारी, २०२०

आयाळ नसलेला सिंह

लहाणपनी ऐकलेल्या अनेक कथा कहाण्यांपैकी आताच्या राजकीय संदर्भाला धरून आठविणारी कथा म्हणजे आयाळ नसलेला सिंह. कथा काल्पनिक व मनोरंजनासाठीची असली तरी त्यात दडलेला सार आजच्या घडीला चपखल बसतो. ही कथा भाऊ तोरसेकरांनी पण मागे कुठल्यातरी संदर्भानी सांगितली होती.

तर गोष्ट अशी आहे की कोण्या एका जंगलात एक सिंह राहात होता. तो त्या जंगलाचा राजा होता. सगळे प्राणी आपल्या सिंह राजाला मान सन्मान देत असत. मग हा सिंह मोठ्या थाटात आपलं आयाळ झटकत रानात फेर फटका मारायचा. असाच फेरफटका मारताना एक दिवस त्याला रानातील एका नदित सुदरशी राजकुमारी आंघोळ करताना दिसली. मग काय, सिंह त्या राजकुमारिच्या प्रेमात पडतो. तिचं नाव, गाव नि पता शोधून काढतो व लग्नाची मागणी घालायला थेट राज दरबारात धडकतो.
अचानक सिंहाला दरबारात पाहून सगळेच टरकतात. पण लगेच त्यांना कळतं की हा तर प्रेमात पडलेला सिंह आहे. मग त्याची मागणी ऐकूण झाल्यावर त्याला शब्द दिला जातो की हो आम्ही तुला मुलगी द्यायला तयार आहोत पण जरा वेळ द्या. सिंह दोन दिवसाची मुदत देवून निघून जातो. सिंहाला पाहून अख्खं गाव घरात लपून बसतो. रस्त्यानी जाण्याची कुणाची मजाल नसते.

बरोबर दोन दिवसांनी सिंह परत दरबारात धडकतो. तोवर चलाख राजानी गेम आखला होता. सिंहाला म्हणतो की माझी मुलगी लग्नाला तयार आहे, पण ते तुझं आयाळ बघून घाबरलीये. जर ते काढाल तर बरं होईल. मग काय, हा तर प्रेमात पडलेला सिंह होता. दुस-या दिवशी आयाळ काढून हजर झाला. मग राजा परत म्हणतो की मुलगी तयार आहे पण तुझ्या दातांना घाबरतेय. सिंह दात काढून येतो. मग सांगितल्या जातं की मुलगी तुझ्या नखांना घाबरतेय. तिस-या दिवशी सिंह नखं काढून येतो.

आता जो दरबारात ऊभा होता तो आकंठ प्रेमात बुडालेला, स्वत:चे नख काढून फेकलेला, दात काढून टाकलेला नि सिंहाची शान असलेलं आयाळ ऊतरवून बसलेला सिंह होता. या अवतारातला सिंह जेंव्हा म्हणतो की मला तुमची मुलगी द्या, तेंव्हा राजा थेट नाकारतो. मग सिंह चवताळतो व सिंह गर्जना करतो की ब-या बोलाने मुलगी दिली नाही तर मी हमला करेन. पण सिंह विसरला होता की तो आता निव्वड नावाचा सिंह होता. त्याची आयूधं स्वत:च उतरवूव टाकली होती. राजाच्या सैनिकांनी सिंहाला कुत्र्यासारखं बदडून पिटाळल. रस्त्यांनी जाताना त्याच गल्ल्यांमध्ये लहानशी पोरंटोरही सिंहाची टिंगल टवाळी करू लागली. तर ही झाली कथा.

महाराष्ट्राच्या राजकारणात ऊध्दव नावाचा सिंह असाच खुर्चीच्या प्रेमात पडला. ती देण्याचा वादा पवार नावाच्या राजानी केला. मग यांनी आपली नखं, दात व आयाळ उतरवून ठेवलं. दिसायला हा खुर्चीवर जरूर दिसतोय पण याती हालत मात्र सेम टू सेम त्या रानातल्या सिंहासारखी होताना दिसतय.
बघू, शेवट कसा होतो ते.